تاریخ :۹ بهمن ۱۴۰۱

آشنایى با عوامل بیمارى زاى انگلى(۲)

  • باکتری­ ها

    باکترى­ ها موجوداتى بسیار کوچک و میکروسکوپى ­اند و اغلب گندرو (ساپروفیت) هستند. از این نظر در تجزیه مواد آلى         بى مصرف که به وسیله انسان، کارخانجات یا در اثر مرگ گیاهان و حیوانات صورت   مى­ گیرد، مؤثر و براى طبیعت مفیدند. بعضى از باکترى­ ها بیمارى­ هایى در انسان و حیوانات پدید مى­ آورند. امروزه حدود صد و هشتاد گونه باکترى، که در گیاهان بیمارى ­زا هستند، شناسایى شده اند.

    باکترى­ ها، از نظر ساختمان، بسیار ساده و معمولاً از یک سلول ساخته شده اند و به شکل هاى میله اى، کروى، بیضوى، مارپیچى، واوى یا رشته اى هستند. عده اى از باکترى ها داراى یک یا چندین عدد تاژک اند (Flagella) و به کمک آن ها          مى ­توانند در محیط مایع حرکت کنند.

    انواع تاژک در باکتری­

    اشکال باکتری ها

    باکترى در حال تقسیم شدن و تبدیل آن به دو باکترى، کپسول دور باکترى در شکل، کاملاً مشخص است.

    روش معمولى و متداول تکثیر در باکترى ها تقسیم ساده دوتایى است. این تقسیم با سرعت (هر ۲۰ دقیقه یک بار) انجام      می­ گیرد و در شرایط مساعد، به ویژه گرما و رطوبت کافى، طى مدت کوتاهى تعداد بسیار زیادى باکترى ایجاد مى­ کند. تمام باکتر­هاى بیمارى زاى گیاهى، به غیر از یکى دو گونه، میله اى شکل و کوتاه اند و حدود ۵/۳ میکرون طول و ۱ میکرون قطر دارند. بیشتر آن ها را ماده لعابى و چسبناک به صورت یک پوشش احاطه کرده و ضخامت آن ممکن است کم یا زیاد باشد.               به این پوشش کپسول مى ­گویند. اگر یک باکترى در سطح یا داخل ماده غذایى مثل محیط کشت قرار بگیرد در مدت کوتاهى توده قابل رؤیتى به نام کلنى تولید مى­ کند که شکل، اندازه، فرم حاشیه، ضخامت و رنگ آن ها در باکترى­ هاى مختلف با هم فرق دارد. باکترى­ هاى بیمارى­ زاى گیاهى، گاهى به صورت انگل در گیاه میزبان و گاهى به حالت گندرو، در خاک به سر مى ­برند. بنابراین آن ها انگل اختیارى هستند و مى ­توان آن ها را در محیط غذایى مصنوعى کشت داد.

    باکترى­ ها به وسیله آب، باران، حشرات، سایر جانوران و انسان، از گیاهى به گیاه دیگر و نیز از روى اندام­ هاى آلوده به      اندام­ هاى سالم منتقل مى ­گردند و از طریق زخم و یا منافذ طبیعى وارد گیاه مى ­شوند. باکترى­ ها گیاهان جوان و کم سن را آسان­ تر از گیاهان مسن مورد حمله قرار مى­ دهند و در آن ها علائمى چون کلروز، نکروز، پوسیدگى، شانکر و گال ایجاد       مى­ کنند.

    • برخى از باکترى هاى بیمارى زاى گیاهى، عبارت اند از:

    • باکترى عامل سوختگى آتشین گلابى
    • باکترى عامل گال طوقه
    • باکترى عامل بلایت باکتریایى لوبیا
    • باکترى لکه زاویه اى برگ خیار

    در این جا دو بیمارى باکتریایى گیاهى، براى نمونه توضیح داده مى شود

    ۱- آتشک گلابى

    این بیمارى قرنطینه ای توسط باکترى میل­ه اى شکلى موسوم به باکترى عامل سوختگى آتشین گلابى (Erwinia amylovora) ایجاد و از طریق نهالستان گسترش می­ یابد. این بیمارى اولین بیمارى باکتریایى است که در دنیا شناخته شده است و در کشور ما خسارت شدید آن مشاهده مى­ شود. اولین علائم بیمارى، پس از باز شدن گل­ ها و روى آن ها دیده مى­ شود، به صورتى که گل­ ها آب سوخته و سریعاً چروکیده مى­ شوند و به رنگ قهوه اى متمایل به سیاه در مى­ آیند. در اثر گسترش بیمارى رشد میوه به تأخیر مى­ افتد و بیمارى از طریق دُمگل به سمت شاخه­ هاى جوان گسترش مى­ یابد و از این طریق برگ ­ها نیز مبتلا مى­ شوند و به رنگ قهوه اى متمایل به سیاه درمى ­آیند و پس از آویزان شدن مى­ میرند. پوست شاخه ­ها نیز ابتدا حالت سوخته پیدا    مى­ کند، سپس تیره رنگ مى ­شود، آنگاه به صورت فرو رفتگى خشک درمى­ آید.روى میوه،لکه­ هاى آب­ سوخته و سپس قهوه ­اى ایجاد مى ­شود و سپس میوه پلاسیده و خشک شده و سیاه مى ­گردد. ممکن است در شرایط مرطوب، قطراتى از مایع شیرى رنگ که چسبناک و محتوى باکترى اند در سطح نقاط آلوده دیده شوند.

    باکترى­ هاى عامل بیمارى آتشک گلابى

    علائم بیمارى آتشک گلابى

    ۲- لکه زاویه ­اى برگ خیار

    عامل بیمارى لکه زاویه ­اى برگ خیار باکترى است. اولین علائم مى ­تواند روى برگ­ هاى کوچک به صورت لکه ­هاى زاویه دار، گرد، شفاف و آب سوخته ملاحظه شود. معمولاً این لکه ­ها روى برگ ­هاى مسن تر در بین رگبرگ­ ها محدود مى­ شوند و به صورت واضح زاویه دارند و در شرایط مرطوب به هم مى­ پیوندند و همه سطح برگ را مى­ پوشانند. اغلب، قطرات باکترى صبح زود از سطح زیرین لکه ­ها تراوش مى ­شود. بعد از یک هفته و زمانى که لکه­ ها به رنگ سفید، زرد یا قهوه اى خشک درمى ­آیند، بافت خشک مى­ شود و فرو مى ­ریزد. لکه ­هاى مشابه نیز روى میوه بروز مى ­نماید و میوه رسیده ممکن است از بوته بیفتد.            این بیمارى باکتریایى مى­ تواند توسط باران، آب آبیارى، بذر آلوده یا حشرات به راحتى منتقل شود.

    علائم بیمارى لکه زاویه اى برگ خیار

    امتیاز شما به این مقاله چقدره؟

    میانگین امتیازات ۵ از ۵
    اشتراک‌گذاری

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.