بيماری های انگلى گیاهان
۱- قارچ ها
بيماری های انگلى گیاهان، قارچ ها موجوداتى کوچک، اغلب ميکروسکوپى و فاقد کلروفيل هستند. دارای ساختارهای تولید مثلی (معمولا هاگ) هستند. اندام رويشى آنها در جهات مختلف می رويد و انشعاباتى به نام ريسه يا هيف پيدا می کند که به مجموعه آنها ميسيليوم گويند. هيف ها ضمن گسترش بر روى سطح خارجى اندام ها يا داخل بافت هاى ميزبان، مواد غذايى مورد نياز قارچ را تأمين می کنند.
بيش از صد هزار گونه قارچ شناسايى شده، که بيشتر آنها ساپروفيت هستند. اين قارچ ها روى مواد آلى مرده زندگى می کنند و موجب تجزيه آنها می شوند. هزاران قارچ باعث ایجاد حدود ۱۰۰۰۰۰ بیماری در گیاهان می شوند که شامل زنگ، کپک پودری، ارگوت غلات، بلایت سیب زمینی و گوجه فرنگی، سفیدک کرکی تنباکو و میرایی یا مرگ نهال هستند.
بعضى از قارچ ها، براى ادامه حيات و توليدمثل، در تمام طول زندگى بايد با گياه ميزبانشان در تماس باشند. به اين قارچ ها انگل اجبارى می گويند. گروهى ديگر از قارچ ها نيز می توانند هم روى گياه زنده و هم مواد آلى غيرزنده رشد و تکثير يابند. اين گروه از قارچ ها را انگل اختيارى يا غيراجبارى مى نامند.
بيماری انگلى قارچ در گیاهان
نحوه تکثیر قارچ ها
ادامه زندگى و نحوه فعاليت بيشتر قارچ ها، بستگى زيادى به عوامل محيطى، از جمله حرارت و رطوبت، دارد. قارچ ها بيشتر با توليد هاگ (اسپور) تکثير می شوند. اسپور، اندام ويژه توليدمثلى است، که معمولاً از يک يا چند سلول ساخته شده است. اسپورها، ممکن است به طور غيرجنسى تشکيل شوند و يا اينکه در اثر يک کنيدى (پديده جنسى) به وجود آيند. اسپورها از نظر شکل و اندازه متفاوت اند و انواع مختلفى دارند.
نحوه انتشار قارچ در گیاه
انتشار قارچ ها، اغلب به صورت اسپور انجام می گيرد. ولى گاهى انتشار آنها توسط بخش هاى ديگرى از قارچ نيز امکان پذير است. برخى از اسپورها به کمک تاژک هاى شلاقْ مانند خود حرکت می کنند، قارچ هايى که اسپورشان فاقد تاژک است، توسط عواملى چون باد، آب، پرندگان، حشرات، ساير جانوران و انسان از گياه آلوده به گياه سالم منتقل می شوند. قارچ ها از طريق منافذ طبيعى، زخم هايى که در سطح گياه ايجاد شده اند و سلول هاى روى پوست گياه به بافت هاى گياهى وارد می شوند.
قارچ ها، پس از استقرار در بافت هاى گياه، اغلب به کمک اندام هاى مکنده اى به نام مکينه (Haustorium) جذب و استفاده از مواد غذايى مورد مصرف گياه برای رويش و توليدمثل خود را آغاز می نمايند. در مواردى، همين عمل براى ايجاد يک حالت ناسالم و غيرطبيعى در سلول هاى گياه کافى است و ممکن است باعث بروز علائم موضعى يا عمومى بيمارى در گياه گردد.
نحوه انتشار قارچ در گیاه
بيماری های انگلى گیاهان
۲- باکتری ها، مایکوپلاسما و اسپیروپلاسما
باکتری ها، مایکوپلاسما و اسپیروپلاسما سلول های ساده ای هستند که فاقد کلروفیل هستند و معمولاً با تقسیم سلولی تکثیر می شوند. مایکوپلاسما را می توان اشکال ساده ای از باکتری ها دانست که فاقد دیواره سلولی هستند. اسپیروپلاسما سلول های مایکوپلاسمالی با ساختار مارپیچی هستند. در طبیعت، مایکوپلاسما و اسپیروپلاسما اساساً برای پراکندگی به برگ‌ها وابسته هستند. در برخی موارد، باکتری ها می توانند توسط حشرات پخش شوند. اما ممکن است با پاشیدن باران، باد، تماس و غیره نیز پراکنده شوند. چند صد گونه از باکتری ها به گیاهان حمله می کنند.
۳- ویروس ها و ویروئیدها
ویروس ها و ویروئیدها ساده ترین شکل موجودات انگلی را نشان می دهند. ویروس ها از پروتئین ها و اسیدهای نوکلئیک ساخته شده اند. ویروئیدها، از اسیدهای ریبونوکلئیک محافظت نشده آنها به عنوان انگل مولکولی در نظر گرفته می شوند و از اجزای میزبان برای تکثیر اسیدهای نوکلئیک عفونی خود استفاده می کنند. چند صد ویروس گیاهی باعث ایجاد بیماری هایی به نام موزاییک تنباکو، خیار یا گوجه فرنگی، برگ سیب زمینی، لکه حلقوی تمشک، شکستن گل لاله، کوتوله زرد جو و غیره می شوند. چندین ویروس باعث بیماری هایی مانند غده دوک سیب زمینی، میوه کم رنگ خیار، رازک و گل داوودی و … می شوند. ویروس ها و برخی ویروس ها از طریق تماس منتقل می شوند. بسیاری از ویروس ها در طبیعت توسط ناقلان بندپایان منتشر می شوند. به عنوان مثال، شته ها، برگ خوار، THRIPS، مگس سفید، حشرات آردک، MITES. برخی نیز توسط نماتدها و قارچ های خاک منتقل می شوند.
ویروس ها و ویروئیدها موجودات انگلی گیاهان
۴- نماتدها
بیشتر نماتدهای انگلی گیاهی باعث ایجاد گال ریشه، پوسیدگی و ضایعات می شوند و می توانند به شدت رشد ریشه را به تاخیر بیندازند. برخی از نماتدها با اندام نیشی شکل (استایلت) خود از گیاهان تغذیه می کنند. نماتدها تخم‌ها و لاروهایی تولید می‌کنند که قبل از تبدیل شدن به بالغ‌های بیماری‌زا گیاهی، تحت چندین پوست اندازی قرار می‌گیرند. همچنین نماتدها دردسرساز هستند، زیرا می توانند به عنوان ناقل بسیار کارآمد دو گروه از ویروس های گیاهی عمل کنند.
۵- تک یاخته
تک یاخته ها اشکال اولیه حیوانات میکروسکوپی هستند. گونه های کمی از تک یاخته ها با برخی از بیماری های گیاهی مرتبط هستند.
دیدگاهتان را بنویسید